Wyspy Zielonego Przylądka – informacje
Kraj i nazwa
Zielony Przylądek (w języku portugalskim Cabo Verde) to kraj wyspiarski, położony na Oceanie Atlantyckim w odległości 620 km od zachodniego wybrzeża Afryki. Nazwa kraju pochodzi od znajdującego się na wschód od wysp Przylądka Zielonego – najbardziej na zachód wysuniętego punktu kontynentalnej Afryki.
Geografia
Wyspy Zielonego Przylądka stanowią archipelag 12 wysp – 10 większych i 2 mniejsze. Dzielą się one na dwie grupy: Wyspy Zawietrzne (Ilhas de Barlavento) położone na północy: Santo Antão, São Vicente, Santa Luzia, São Nicolau, Sal i Boa Vista i Wyspy Podwietrzne (Ilhas de Sotavento) leżące na południu: Maio, Santiago, Fogo i Brava. Wszystkie wyspy są górzyste (najwyższy szczyt Pico – 2.829 m n.p.m.) i zajmują powierzchnię 4033 km². Wszystkie, oprócz wyspy Santa Luzia, są zamieszkane. Główne miasta to Praia (stolica kraju)– 113 364 mieszkańców, Mindelo – 70 611 mieszkańców, Santa Maria – 17 231 mieszkańców, Santa Cruz – 9 488 mieszkańców, São Filipe – 8 189 mieszkańców.
Ludność
Wyspy te były niezamieszkałe aż do ich odkrycia. Zostały zaludnione dopiero w XV wieku przez niewolników pochodzących z różnych części Afryki (głównie z Senegalu) zostawianych tu przez portugalskich handlarzy niewolnikami. Były to najczęściej niemowlęta urodzone na statku, ludzie umierający i osoby chore lub niedołężne, które nie miały szans dotrzeć żywe do Europy lub nie stanowiły żadnej wartości handlowej. Dzisiejsi mieszkańcy Cabo Verde to potomkowie tamtych ludzi oraz portugalskich kolonizatorów. Dzisiaj około 3/4 społeczeństwa to mulaci, reszta ludności jest pochodzenia afrykańskiego i europejskiego (zwłaszcza Portugalczycy). Na wyspach żyje ok. 1/3 ludności, natomiast 2/3 ludności żyje poza granicami kraju (głównie w USA, Portugalii i Holandii). Ponad połowa ludności zamieszkuje główną wyspę archipelagu – Santiago. 3/4 ludności nie skończyło 15 lat; średni wiek wynosił ok. 17 lat, jest to spowodowane emigracją dorosłych. Znaczną część społeczeństwa stanowią samotni rodzice lub osoby żyjące w wolnych związkach. Jedynie 20% dorosłych zawarło formalny związek małżeński. Zwyczaj niezawierania małżeństwa jest spuścizną portugalskiego systemu prawnego, który zabraniał małżeństw pomiędzy wolnymi a niewolnikami.
Język
Językiem urzędowym jest język portugalski, jednak większość ludności posługuje się językiem kreolskim (tzw. Krioulo). Jego podstawą jest na ogół język portugalski. Od kilku lat nasilają się żądania przyznania językowi kreolskiemu statusu języka urzędowego.
Historia
Wyspy Zielonego Przylądka były niezamieszkane aż do kolonizacji portugalskiej. Pierwszą z Wysp Zielonego Przylądka – Boa Vista, odkrył w 1456 Alvise Cadamosto – wenecki żeglarz w służbie portugalskiej. Data ta jest uważana za datę odkrycia Wysp, chociaż większa część archipelagu została odkryta dwa lata później – w 1458 przez Portugalczyka António da Noli, który nadał im obecną nazwę. Był on także pierwszym administratorem Wysp. Osadnictwo na wyspach rozpoczęło się od powstania w 1461 niewielkiej portugalskiej bazy wojskowej na wyspie Santiago. Od 1496 archipelag oficjalnie stał się portugalską kolonią. W 1513 przeprowadzono pierwszy spis ludności na Wyspach Zielonego Przylądka. Według jego wyników na Archipelagu żyło 162 mieszkańców, w tym 58 białych osadników, 16 wolnych Afrykańczyków i 12 duchownych; resztę stanowili żołnierze i więźniowie. Spis nie uwzględniał niewolników a szacuje się, że w tym okresie żyło ich tam ok. 13 000. Od czasu odkrycia wyspy były ważnym punktem na drodze między Portugalią a Indiami, zaś w latach 1500–1620 wyspa Santiago była głównym centrum światowego handlu niewolnikami. W XVIII wieku wyspy były ważnym portem wielorybniczym. Koniec XVIII wieku to początek upadku gospodarczego Wysp Zielonego Przylądka, związany z końcem handlu niewolnikami. Wówczas rozpoczęła się emigracja ludności do USA i Brazylii. Wkrótce potem także wielorybnicy wytępili północnoatlantyckie stada wielorybów i zaczęli poszukiwać nowych łowisk. W XIX wieku wyspy na krótko stały się ważnym punktem na mapie żeglugi, a to dzięki temu, iż stanowiły centrum załadunku węgla dla parowców kursujących po Oceanie Atlantyckim. Po wybudowaniu Kanału Sueskiego w latach 70-ątych XIX wieku znaczenie Wysp jako portu tranzytowego w drodze do Azji upadło zupełnie. Przez cały XIX i XX wiek Wyspy opuszczało wielu mieszkańców, którzy za granicą szukali lepszego życia. Kryzys gospodarczy nie został praktycznie przełamany do dziś. W XX wieku pojawił się ruch narodowowyzwoleńczy, który spowodował, iż Wyspy najpierw przestały być kolonią a potem 5 lipca 1975 uzyskały niepodległości.
Gospodarka
Główną gałęzią gospodarki jest rolnictwo – na potrzeby własnego rynku uprawia się kukurydzę, ziemniaki, maniok, fasolę, orzechy kokosowe, trzcinę cukrową, banany i daktyle. Uprawa roli jest utrudniona przez skrajnie suchy klimat – na wielu wyspach brakuje wody. Ziemie uprawne stanowią ok. 16% powierzchni kraju. Dużą rolę odgrywa rybołówstwo, jednak możliwości połowowe nie są w pełni wykorzystane z powodu niskiego poziomu technologicznego; większość ryb łowionych na wodach Republiki wpada w sieci zagranicznych łowców. Głównym gatunkiem połowowym jest tuńczyk. Import obejmuje głównie artykuły spożywcze – 90% środków żywnościowych pochodzi z tego źródła. Ponadto na wyspy przywożone są towary przemysłowe, zwłaszcza elektronika. Pewne znaczenie dla gospodarki kraju ma także turystyka; ostatnio jej znaczenie powoli rośnie, zaś dochody z tego źródła corocznie zwiększają się kilka procent. Turystyka ma zarówno charakter wypoczynkowy, jak też polega na odwiedzinach rodzin przez mieszkających za granicą.
Religia
Około 96% społeczeństwa wyznaje religię katolicką, a 2% stanowią protestanci. Reszta nie wyznaje religii lub należy do innych ruchów religijnych jak Świadkowie Jehowy czy mormoni. Pierwsze biskupstwo zostało ustanowione na Wyspach Zielonego Przylądka w roku 1532.